Кошт чалавечага жыцця – луста хлеба

Фото: Виталий Герасименя

Івану Сцяпанавічу на той момант было 16 гадоў. Было гэта на пачатку ліпеня 1944 года, калі немцы ўжо пакінулі вёскі Востраў і Кукава-Бор…

Па дарозе з Кукава-Бора ў Востраў быў партызанскі пост, на які ў адзін з летніх дзянькоў і заступіў камандзір узвода, прозвішча якога было Захараў, быў з ім яшчэ і Усцін. Хлопцу (Захараву) вельмі хацелася есці, ды так, што ён баяўся страціць прытомнасць. Ён прыкінуў, што, калі немцы ўжо пакінулі гэтую тэрыторыю, значыць, ніякай небяспекі не чакаецца, таму ён можа схадзіць у Востраў і знайсці што-небудзь паесці. Так і зрабіў.

Прыйшоўшы ў вёску, Захараў зайшоў у хату да Юстыны. У хаце нікога не было, а на стале ляжаў бохан хлеба. Ён адрэзаў адну лусту. І тут у хату ўвайшла гаспадыня, якая і застала небараку за гэтым злачынствам.

За правасуддзем Юстына звярнулася да камандзіра атрада (прозвішча і імя не вядомы), які знаходзіўся на той час у хаце Лаганоўскага Піліпа. Суд у камандзіра быў хуткі і жорсткі без права яго абскардзіць. Камандзір тут жа, у хаце, застрэліў свайго падначаленага. Людзі казалі, што аб гэтым учынку ён потым дужа шкадаваў.

З прыходам у Востраў рэгулярных частак Чырвонай арміі ён расказаў аб гэтым камандзіру батальёна. Словы яго былі такія: “Я ўчыніў вялікае злачынства!” На што той адказаў: “Мы і так нясём вялікія страты. Кожны чалавек на вагу золата. А ты забіў свойго чалавека за кавалак хлеба.”

Цела Захарава пахаваў Піліп Лаганоўскі. Ён да канца свайго жыцця і даглядаў магілу расстралянага.

Знайсці гэтую магілу можна на ўездзе ў вёску Востраў (пры лесе, з левага боку, амаль пры самай дарозе). Металічная агароджа блакітнага колеру, невялічкае надмагілле (насып). Няма там ні крыжа, ніякай другой адзнакі.

Тых людзей, якія мелі дачыненне да яго смерці, лёс пакараў. Камандзір партызанскага атрада мала перажыў свайго падначаленага. Людзі кажуць, што з прыходам Чырвонай арміі ён рушыў з ёю далей на Захад. І ў баях пад Тальмінавічамі (цяпер гэта Ляхавіцкі р-н, Куршынавіцкі сельсавет) ён загінуў.

Юстыну таксама спаткала суровая кара. Ужо ў час, калі арганізаваліся калгасы, за ўкрадзены мех мукі яе асудзілі на пять гадоў турмы.

Адкуль быў родам камандзір узвода – невядома. З успамінаў людзей вынікае, што быў ён някепскім чалавекам. Але як бы там ні было, луста хлеба, нават на той час, не вартая была жыцця чалавека.

Хочацца верыць, што знойдзецца хто-небудзь з родных гэтага салдата. А на магіле з’явіцца крыж, на якім будзе выбіта прозвішча расстралянага за лусту хлеба салдата.