Атрымаць правы кіроўцы ў ЗША не цяжка. Прынамсі прасцей і хутчэй, чым у Беларусі. Але аб усім па парадку.

Калі чалавек толькі прыязджае ў ЗША, то нейкі тэрмін можа ездзіць па правах краіны, з якой прыехаў. У розных Штатах гэты тэрмін розны. Для прыкладу, у Тэхасе чалавек павінен на працягу 90 дзён здаць на правы. Лічу, што ў штаце Нью-Ёрк гэты тэрмін адзін з самых ліберальных. Тут можна ездзіць па сваіх замежных правах палову года. Дарэчы і сам горад Нью-Ёрк, бадай што адзіны горад ЗША, дзе выдатна працуе грамадскі транспарт. Таму без машыны тут яшчэ абыйсціся можна. А вось далей, ужо фактычна немагчыма. А на таксі кожны дзень далёка не наездзішся.

Здаваўшы на вадзіцельскія правы ў Беларусі і ў ЗША, я знайшоў некалькі адрозненняў як гэта робіцца ў гэтых дзвюх краінах.

Як Аляксандр Пазняк апынуўся ў Амерыцы, чытайце тут.

Тэарыю здаюць нават дома!

Каб пачаць падрыхтоўку для здачы на правы ў Беларусі запісваюцца ў аўташколу, дзе вывучаюць ПДД. У Амерыцы навучанне ў аўташколе рэкамендуецца, але не абавязковае. Можна проста вывучыць тэорыю самастойна, купіўшы для гэтага невялічкую брашуру, а потым патрэніравацца на электронным трэнажоры здаваць з мабільніка ці камп’ютара дома.

Далей трэба запісацца на здачу тэарытычнага экзамена. Для гэтага трэба прыйсці ў DMV (Department of Motor Vehicles, аналаг нашага ДАІ) з неабходнымі дакументамі. Гэта звычайна грын карта, плацяжы за кватэру, картка сацыяльнага страхавання, выпіска з банка. Пасля гэтага табе адкрываюць дазвол на здачу экзамена. Тут жа здымаюць адбіткі пальцаў, прымаюць аплату.

І яшчэ – правяраюць зрок таксама на месцы. Для гэтага вісіць вялізная табліца. На ёй загадваюць прачытаць пяць літар з розных слупкоў. І гэта ўсё! Ніякага дзесятка розных акенцаў і кабінетаў нашых паліклінік.

Калі чалавек не можа ці не хоча прыйсці ў DMV, то экзамен можна здаць онлайн. Зарэгістраваўшыся праз сістэму дома. Для гэтага патрэбен толькі гаджэт з відэакамерай. Бо падчас здачы супрацоўнік DMV час ад часу будзе назіраць праз відэа, ці не спісвае экзаменуемы.

І яшчэ адна важная акалічнасць. Не ведаю, як у іншых Штатах, а ў Нью-Ёрку тэарытычны экзамен можна здаваць на чатырох мовах: аглійскай, кітайскай, іспанскай, рускай. Я здаваў на рускай мове. Перад гэтым, канечне, добра праштудзіраваў брашуру з амерыканскімі правіламі. Здаў тэорыю з першага раза, як і ў беларускім ДАІ. Але ў Беларусі перад гэтым былі тры месяцы напружанай вучобы. А тут здаваў гуляючы. Каштавала гэта каля 70 долараў.

Інструктар з Адэсы

Пасля здачы тэорыі мне па пошце прыйшоў дазвол на навучанне (Learning permit). Гэта невялікая пластыкавая картка з маім фатаздымкам. Фактычна гэта ўжо дакумент, які вызначае маю асобу. Яго я магу выкарыстоўваць замест пашпарта.

Далей, каб атрымаць паўнавартасныя правы, трэба здаваць кіраванне аўтамабілем, а да яго трэба праслухаць трохгадзінную лекцыю па бяспецы на дарозе онлайн. Звычайна гэта робіць кіраўнік аўташколы. І каштуе гэта 55 долараў.

У маім выпадку лекцыя цягнулася хвілін 25, а ўвесь астатні час інструктар “забіў” відэафільмам. Але галоўнае, ён выдаў неабходную паперу для здачы дарожнага тэста.

Вучыць кіраванню можа хто заўгодна. Галоўнае, каб чалавек быў старэйшы за 21 год і меў правы больш за 1 год. Калі чалавек упэўнены ў сабе, то можа ісці здаваць адразу пасля атрымання Learning permit. Але ёсць вельмі шмат аўташкол, дзе могуць падсказаць і навучыць тонкасцям здачы ў ЗША.

Дарэчы, тут мора інструктараў з былога СССР, якія пераехалі сюды ў канцы 80-ых — пачатку 90-ых гадоў мінулага стагоддзя. Да аднаго з іх, адэсіта Рыгора я і трапіў. У сярэднім адзін гадзінны урок каштуе 60 долараў.

Інструктар запісаў мяне на здачу ў зручны мне дзень і час. І я ўзяў у яго некалькі ўрокаў язды па Нью-Ёрку. За гэты час даведаўся, як добра было пры СССР і чаму хутка Амерыка разваліцца. Але так і не пачуў адказу, чаму Рыгор ніяк не вернецца туды, адкуль прыехаў. Нягледзячы на гэта, мы з інструктарам нават трошку пасябравалі.

Як праходзіць здача

Здаваць кіраванне мы з інструктарам прыехалі на амаль новай “Таёта Кэмры”. Машына, якую я ўжо ведаў за некалькі ўрокаў. У Беларусі здаваў у 2010 годзе ў Віцебску на “Фольксваген Гольф”. Машына была з механічнай каробкай перадач. На ёй я здаў з першага раза.

Чуў, што ў Амерыцы вельмі баяцца такіх машын. Таму, калі хто знойдзе дзе “механіку” і прыедзе на ёй здаваць, адразу атрымлівае правы. Не правяраў, але аб гэтым мне казалі знаёмыя хлопцы.

У адрозненні ад Беларусі, дзе трэба здаць шмат элементаў, у ЗША ўсё даволі прасцей. Экзамен доўжыцца хвілін 5-7. За гэты час цябе просяць зрабіць паралельную паркоўку (паркоўка за прыпаркаваным каля бардзюра аўтамабілем), разварот і кіраванне па горадзе на хуткасці 25 км.

Скажу шчыра, здаў з другога раза. Але затое атрымаў добры вопыт і правілы паводзінаў пры здачы. Прымалі экзамен і ў першы, і ў другі раз у мяне маладыя жанчыны да 30 гадоў з пірсінгам і тату. У іх не было ніякай паліцэйскай формы. Усмешлівыя твары і словы падбадзёрвання — адметная рыса супрацоўнікаў амерыканскага “ДАІ”.

На экзамене ўсе ехалі па чарзе ў адпаведнасці з запісаным часам. У машыне знаходзяцца толькі два чалавекі — экзаменатар і экзаменуемы. Памятаю, што ў Беларусі нас было ў “Фольксвагене” пяцёра. Я за рулём. Побач супрацоўнік ДАІ. А ззаду тры дзяўчыны, якія здавалі пасля мяне.

Што значаць правы?

У дзень здачы дарожнага тэста, афіцэр выдае візітку з пазначаным сайтам, дзе чалавек сам правярае свае балы, памылкі, здачу альбо няздачу. Правы прыходзяць, як і іншыя дакументы, па пошце. Мае прыйшлі на 10 дзень. Мне выдалі новыя пластыкавая правы рэзідэнта Штата Нью-Ёрк.

На ўсё мне гэта абышлося прыкладна ў 600 долараў.

У Беларусі правы выдаюць адразу на 10 год. Потым абнаўляў іх у Баранавічах у 2021 годзе, калі жыў у Ганцавічах.

У ЗША я іх атрымаў толькі на 4 гады. Потым іх трэба абнаўляць. Страхоўка на аўтамабіль у навічкоў, ці тых, хто патрапіў у аварыю, вельмі дарагая.

Калі чалавек мяняе жыхарства, пераязджае ў іншы штат, то павінен абнавіць правы там, куды прыбыў. У Беларусі дзейнічаюць адзіныя правы для ўсіх абласцей, у незалежнасці ад таго, дзе чалавек здаваў.

Затое ў ЗША непатрэбна ніякіх медыцынскіх даведак, стаянняў у чэргах, ніхто цябе не валіць на экзаменах. А галоўнае, на экзамене побач будзе сядзець афіцэр, які ведае сваю справу.

Паліцэйскі ў ЗША ніколі цябе не спыніць на дарозе без патрэбы. Галоўнае — выконваць правілы. Ты можаш зацюнінгаваць машыну ці заклеіць шкло якой хочаш лентай. І да цябе ніхто не прыкапаецца. У гэтым і ёсць выбар дэмакратыі: жыві як падабаецца. Толькі не чапай іншых і не парушай заканадаўства.

Правы ў ЗША з’яўляюцца паўнавартасным пасведчаннем асобы. Іх выкарыстоўваюць замест пашпарта. Па ім можна лётаць на самалётах у межах краіны, набываць алкаголь у барах, прад’яўляць па месцы патрабавання.

У Беларусі аўтамабільныя правы — гэта збольшага толькі правы. Хіба перавод на пошце можна атрымаць. Не кажу, што гэта горш ці лепш. Але здаецца, што ў Амерыцы сістэма атрымання правоў прасцейшая і значаць яны значна больш, чым у Сінявокай.

Чытайце таксама:

Беларус пераехаў у Амерыку і фоткаецца з дыназаўрамі