На Каляды можна даведацца пра свой лёс, ураджай і якім будзе год

Знайшлі цікавы архіўны запіс кіраўніка фальклорнага калектыву “Хатовічы” з в. Хатынічы Таццяны Іванаўны Буйкевіч, якая расказала пра традыцыі продкаў, а таксама некалькі распаўсюджаных спосабаў варажбы.

Што падкажуць плот, сабака ці пятух

Таццяна Іванаўна кажа: “Самае папулярнае – гэта, безумоўна, калі дзяўчына выбягала ў калядную ноч на двор і абхоплівала штыкетнік. Потым лічыла: калі цотная колькасць, гэта значыць, парная, то будзе ў пары, калі няцотная – то застанецца без пары”.

Яшчэ жанчына гаворыць, што каб даведацца, хто раней выйдзе замуж, дзяўчаты пяклі аладкі, клалі іх на парог і пускалі сабаку.

“Чые па чарзе бліны сабака з’есць, тая дзяўчына першай пойдзе ў шлюб”, – тлумачыць Таццяна Іванаўна.

Раней таксама дзяўчаты ставілі талеркі з зернем і выпускалі курыцу (курэй узімку трымалі пад печчу). Чыё зерне яна першай падзяўбе, тая і замуж першай пойдзе.

Побач са сподачкам зерня (ці аладкамі) можна было паставіць люстэрка і наліць міску вады. Калі курыца (певень, сабака) перш-наперш пачастуецца зернем ці аладкамі, муж будзе багатым. Калі паглядзіць у люстэрка – прыгожым. А калі вып’е ваду, дый яшчэ і ўсю міску апарожніць – п’яніца.

Не шкадуйце боты

Таксама ў нашых вёсках папулярным было гаданне па абутку. Дзяўчаты кідалі праз плот цi праз дах старыя боты.

“Куды носам павернецца абутак, у той бок, у тую вёску і выйдзе дзеўка замуж”, – расказала сяльчанка.

Можна было яшчэ пагадаць і такім чынам. Няхай нехта з сябровак ці родных паставіць дзяўчыне пад ложак шклянку з вадою, пакладзе на яе “кладку” – драўляную палачку і вымавіць спачатку iмя дзяўчыны, а потым чароўныя словы – “Суджаны-ражаны прыдзі, цераз кладку яе перавядзі”. І ён абавязкова павінен ў гэту ноч прысніцца.

Падслухвайце імя

Даведацца імя будучага мужа марыць амаль кожная дзяўчына. Вясковыя дзяўчаты апоўначы выходзілі за сяло на скрыжаванне дарог і чакалі першага сустрэчнага. Пыталіся, як яго завуць, такім і будзе імя нарачонага.

“Сёння імя другой палавінкі можна падслухаць пад вокнамі дома: якое пачуеце, так і мужа зваць будуць”, – расказала Таццяна Буйкевіч.

Калі лянуецеся некуды ісці з кватэры, даведацца імя можна і дома на ложку: напішыце як мага больш мужчынскіх імёнаў на паперках, пакладзіце іх пад падушку, а раніцай выцягніце адну.

Паваражыце на багаты год

Раней людзі глядзелі, ці шмат зорак на небе ў ноч на шчодрыкі (з 13 на 14 студзеня). Вялікая колькасць сведчыла аб вялікім ўраджаі на полі і ягад ў лесе, а таксама вялікім прыплодзе жывёлы.

“Таксама бабуля казала, што людзі выходзілі ноччу і слухалі, калі выюць сабакі, то лета будзе даждлівым, а год – не ўраджайным”, – узгадвае Таццяна Іванаўна.

На мокры год паказвала і завея ў ноч на Шчодрыкі. А што рабіць гараджанам, якія не працуюць ў полі ці не маюць жывёлы? Яны могуць определять па зоркам велічыню сваіх даходаў у наступным годзе: чым болей іх на небе, тым лепей для вашага кашалька.

Шчаслівых Калядаў!