Ці можа Польшча абысціся без імігрантаў? Якія галіны эканомікі падтрымліваюць беларусы

Прыток грамадзян суседніх дзяржаў непасрэдна адбіваецца на макраэканамічных паказчыках Польшчы і структуры яе рынку працы. Аналіз звестак Упраўлення сацыяльнага страхавання, рэестраў дазволаў на працу і рынкавых справаздач паказвае рэальны маштаб удзелу мігрантаў у польскай эканоміцы. Ва ўмовах старэння насельніцтва і скарачэння колькасці мясцовых работнікаў замежнікі становяцца пастаяннай і важнай часткай эканамічнай сістэмы краіны.

Рынак працы: замежнікі запаўняюць вакансіі і падтрымліваюць сістэму сацыяльнага страхавання

Паводле экспертных ацэнак, у Польшчы могуць жыць ад двух да двух з паловай мільёнаў замежнікаў. Звесткі Упраўлення сацыяльнага страхавання Польшчы, ZUS, паказваюць, што доля замежнікаў сярод усіх застрахаваных наблізілася да 8 %.

Замежнікі наймаюцца ў галіны, якія сутыкаюцца з недахопам працоўных рук, у тым ліку праз хуткае старэнне польскага грамадства.

Працаўнікі з іншых краін не толькі займаюць незапоўненыя працоўныя месцы, але і падтрымліваюць даходы сістэмы сацыяльнага страхавання, рэгулярна выплачваючы пенсійныя і іншыя абавязковыя ўзносы.

Паводле звестак пра выдадзеныя дазволы на працу, грамадзяне Беларусі часта ўладкоўваюцца ў сферы транспарту і складской гаспадаркі. Значная частка беларусаў таксама працуе ў будаўніцтве і перапрацоўчай прамысловасці. Пасля 2020 года прыкметна павялічылася і колькасць беларускіх спецыялістаў у сферы інфармацыі, камунікацый і IT.

Рост ВУП: мільярдны ўнёсак і развіццё эканомікі

Праца і спажывецкая актыўнасць замежнікаў у Польшчы павялічваюць эканамічную актыўнасць і ўплываюць на рост валавога ўнутранага прадукту краіны.

Паводле ацэнкі Deloitte, прыведзенай у сумеснай справаздачы Інстытута грамадскіх спраў, Ipsos і Deloitte, у 2025 годзе ўнёсак замежнікаў, якія жылі і працавалі ў краіне, у валавы ўнутраны прадукт Польшчы мог складаць ад 200 да 416 мільярдаў злотых.

Гэта азначае, што іх разліковы ўнёсак у агульны кошт тавараў і паслуг, вырабленых у Польшчы, мог складаць ад 5,1 да 10,7 %. Гаворка ідзе пра мадэльную ацэнку ўплыву на ВУП, а не пра суму непасрэдных паступленняў у дзяржаўны бюджэт.

Валавы ўнутраны прадукт, ВУП, з’яўляецца адным з асноўных эканамічных паказчыкаў. Ён адлюстроўвае агульны кошт усіх тавараў і паслуг, вырабленых у краіне за пэўны перыяд, звычайна за год.

Значны ўнёсак мігрантаў у ВУП сведчыць, што яны становяцца важным фактарам эканамічнага развіцця Польшчы. Паводле апытання грамадскай думкі, прыведзенага ў справаздачы, больш за палову палякаў лічаць, што людзі, якія прыехалі з іншых краін, дапамагаюць прадпрыемствам вырашаць праблему недахопу работнікаў і спрыяюць росту эканомікі.

Легалізацыя знаходжання: працэдуры і праязныя дакументы беларусаў у Польшчы

Каб мігранты маглі паўнавартасна ўдзельнічаць у эканамічным жыцці краіны, яны павінны мець урэгуляваны прававы статус.

Паводле афіцыйных звестак за 2023 год, грамадзяне Беларусі, якія мелі сапраўдныя дакументы на знаходжанне ў Польшчы, найчасцей жылі ў пяці ваяводствах: Мазавецкім, Падляскім, Паморскім, Малапольскім і Велікапольскім.

Пасля 2020 года колькасць заяў, якія грамадзяне Беларусі падавалі на атрыманне міжнароднай абароны, а таксама дазволаў на часовае і пастаяннае пражыванне, значна павялічылася, хоць гэтыя паказчыкі змяняліся ад года да года.

Міжнародная абарона з’яўляецца асаблівым прававым статусам для людзей, якія не могуць бяспечна вярнуцца ў сваю краіну праз пагрозу пераследу або іншую сур’ёзную небяспеку. У Польшчы яна можа быць прадастаўленая ў форме статусу бежанца або дадатковай абароны.

Карта паляка дазваляе яе ўладальніку працаваць у Польшчы без асобнага дазволу на працу. Аднак сама па сабе яна не з’яўляецца дазволам на пражыванне і не легалізуе знаходжанне ў краіне. Польскі праязны дакумент для замежніка можа замяняць пашпарт падчас паездак, але сам па сабе таксама не дае права на працу. Такое права залежыць ад падставы для легальнага знаходжання чалавека ў Польшчы.

Разам з тым сур’ёзнай перашкодай застаюцца адміністрацыйныя складанасці. Сярод іх працяглае чаканне рашэнняў дзяржаўных органаў і немагчымасць атрымаць або аднавіць беларускі пашпарт у консульскіх установах за мяжой.

На думку экспертаў, Польшчы неабходна сістэмна спрашчаць гэтыя працэдуры. Гэта дазволіць больш эфектыўна выкарыстоўваць прафесійныя веды і кваліфікацыю мігрантаў.

А таксама мы пісалі: Польша резко сократила количество гуманитарных виз для беларусов

Чытайце таксама: Был строителем в Беларуси, а стал бизнесменом в Польше